แมลงศัตรูธรรมชาติ “แมลงหางหนีบ”

---

แมลงศัตรูธรรมชาติ “แมลงหางหนีบ”

ชื่อสามัญ : แมลงหางหนีบ
ชื่อวิทยาศาสตร์ : Proreus simulans stallen
ชื่อวงศ์ : Chelisochidae
อันดับ : Deutesomycetes
ประเภท : แมลงตัวห้ำ

ความสำคัญ
ตัวอ่อนและตัวเต็มวัยแมลงหางหนีบเป็นแมลงตัวห้ำที่ช่วยควบคุมประชากรของแมลงศัตรูพืชหลายชนิด เช่น เพลี้ยอ่อนชนิดต่าง ๆ หนอนเจาะลำต้นข้าวโพด หนอนกระทู้ข้าวโพด หนอนเจาะสมอฝ้าย หนอนเจาะเปลือกลำต้นลองกอง หนอนกออ้อย แมลงดำหนามมะพร้าว ไข่และหนอนของด้วงกุหลาบ เป็นต้น พบอาศัยทั่วไปในธรรมชาติ เช่น ไร่ข้าวโพด ไร่อ้อย สวนผลไม้ นอกจากนี้ยังพบตามแปลงปลูกผัก โดยเฉพาะพืชตระกูลกะหล่ำปลี

วงจรชีวิต

ไข่ → ตัวอ่อน (ระยะตัวอ่อน 3 วัย) → ตัวเต็มวัย

• ไข่ ใช้เวลา 5 วัน
• ระยะตัวอ่อน ใช้เวลา 48 วัน
• ตัวเต็มวัย มีอายุประมาณ 90 วัน

ลักษณะการทำลาย
แมลงหางหนีบชอบหลบซ่อนอยู่ภายในลำต้นและตามซอกกาบใบ หรือตามซอกดินที่มีเศษใบไม้และสามารถหาเหยื่อตามซอกมุมได้ดี การทำลายเหยื่อที่เป็นตัวหนอน โดยการใช้แแพนหางซึ่งมีลักษณะคล้ายคีมหนีบลำตัวเหยื่อแล้วกินเป็นอาหาร แต่ถ้าเป็นเพลี้ยอ่อนก็จะกัดกินโดยตรง แมลงหางหนีบเป็นแมลงที่มีศักยภาพในการนำไปใช้ควบคุมแมลงศัตรูพืชได้หลายชนิด

พฤติกรรมของตัวเมีย
ตัวเมียจะเฝ้าไข่จนฟักเป็นตัวอ่อนวัย 1 เมื่อเข้าวัย 2 ตัวอ่อนและแม่แมลงหางหนีบก็จะแยกกันหาอาหาร ตัวเมียจะเฝ้าไข่อยู่ตลอดเวลา ถ้าไข่ถูกรบกวนตัวเมียจะย้ายไข่ไปซ่อนที่อื่นที่ปลอดภัยกว่า แต่ถ้าไข่ยังถูกรบกวนอยู่อีกตัวเมียก็จะกินไข่ของมันเองจนหมด

แหล่งที่พบ
แมลงหางหนีบชอบหลบซ่อนตัวอยู่ตามซอกตามใบพืช หรือตามซอกดินที่มีเศษซากพืชหรือใบไม้ที่มีความชื้นพอเหมาะ ตัวเต็มวัยจะวางไข่ในดิน

การเลี้ยงและขยายพันธุ์แมลงหางหนีบ
นำแมลงหางหนีบตัวเต็มวัยเพศผู้และเพศเมียจำนวน 50 ตัว ที่เก็บจากธรรมชาติมาเลี้ยงในกล่องพลาสติกทรงกลมภายในบรรจุดินและวัสดุที่ใช้ผสม เช่น ดิน แกลบดำ และขุยมะพร้าว อัตราส่วน 2 : 1 : 1 พ่นน้ำให้ชื้น ให้เพลี้ยอ่อนหรือแมลงศัตรูพืชอื่น ๆ เป็นอาหาร หรือใช้อาหารแมวบดละเอียด เพื่อเป็นอาหารของแมลงหางหนีบ ใส่สำลีชุบน้ำในกล่องพลาสติกเล็ก ๆ ควรเปลี่ยนอาหารสัปดาห์ละ 1 ครั้ง และรักษาความชื้นดินและวัสดุผสมให้มีความชื้นอยู่ตลอดเวลา

การนำไปใช้ประโยชน์

• แมลงหางหนีบสามารถกินไข่ ตัวอ่อน และหนอนของแมลงชนิดต่าง ๆ เป็นอาหาร โดยแมลงหางหนีบ 1 ตัว สามารถกินตัวหนอนได้ 6–10 ตัวต่อวัน หรือเพลี้ยอ่อนชนิดต่าง ๆ ได้ในระยะเวลาอันรวดเร็ว
• การนำไปปล่อยควบคุมศัตรูพืชในสภาพไร่ โดยทั่วไปใช้ในอัตราไร่ละ 1,000 ตัว ปล่อยช่วงเย็นให้กระจายทั่วแปลง โดยในแปลงควรมีความชื้นและแหล่งหลบอาศัยได้

ที่มา : ศูนย์ส่งเสริมเทคโนโลยีการเกษตรด้านอารักขาพืช

จัดทำโดย สำนักงานเกษตรอำเภอตาพระยา จังหวัดสระแก้ว โทร. 037-269107