การเก็บตัวอย่างดินเพื่อการวิเคราะห์

---

การเก็บตัวอย่างดินเพื่อการวิเคราะห์

เหตุผลที่ควรตรวจดิน

• รู้ว่าดินขาดธาตุอาหารหรือมีธาตุอาหารเกินไป
• ใส่ปุ๋ยได้ตรงตามค่าวิเคราะห์ธาตุอาหารในดิน
• ปรับปรุงดินได้ถูกวิธี
• เพิ่มผลผลิตและคุณภาพพืช
• รักษาสิ่งแวดล้อม

เวลาและสภาพพื้นที่ที่เหมาะสม

ช่วงเวลา (Timing)

• เก็บหลังการเก็บเกี่ยวผลผลิต
• เก็บก่อนเตรียมดินปลูกพืชครั้งต่อไป
• เก็บก่อนการใส่ปุ๋ยครั้งต่อไป

สภาพดิน (Soil Condition)

• ดินควรมีความชื้นเล็กน้อย (ไม่เปียกแฉะ/น้ำท่วมขังและไม่แห้งแข็ง)

พื้นที่ต้องห้าม (Avoid Areas)

• หลีกเลี่ยงบริเวณบ้านเก่า, จอมปลวก, คอกสัตว์, หรือจุดที่เป็นกองปุ๋ยเก่า

อุปกรณ์ที่จำเป็น (ข้อควรระวัง : อุปกรณ์ต้องสะอาด! ห้ามมีสนิม แและห้ามเปื้อนปุ๋ยหรือสารเคมี)

• จอบ, เสียม, หรือพลั่ว
• ถังพลาสติก
• ถุงพลาสติกและแผ่นพลาสติก

ขั้นตอนที่ 1 การแบ่งแปลงเก็บตัวอย่าง
หลักการแบ่ง : 1 ตัวอย่างรวม = 1 แปลงย่อย
แบ่งตามความแตกต่างของ

• ลักษณะภูมิประเทศ/ความลาดเท
• สีของดินและเนื้อดิน
• ชนิดพืชที่ปลูก และการจัดการ

ขนาดพื้นที่สูงสุด

• ที่ราบ : ไม่เกิน 25 ไร่
• พื้นที่ลาดชัน : 10-20 ไร่

ขั้นตอนที่ 2 จุดเก็บดิน (พืชไร่/นาข้าว/ผัก)

• วิธีการเก็บดิน :
• จำนวนจุด : เก็บ 15-20 จุด ต่อ 1 แปลง
• หมายเหตุ : นำดินจากทุกจุดมารวมกันเป็น 1 ตัวอย่าง

ขั้นตอนที่ 2 จุดเก็บดิน (สวนผลไม้/ไม้ยืนต้น)

• ตำแหน่ง : เก็บตามแนวทรงพุ่ม
• รูปแบบ : สุ่มเก็บ 4 จุด รอบต้น
• จำนวนต้น : สุ่มเก็บ 6-8 ต้น ต่อ 1 แปลง

ขั้นตอนที่ 3 เทคนิคการขุดหลุม

1. ถางหญ้า (ห้ามขุดหน้าดินออก)
2. ขุดรูปตัว V
3. แซะแผ่นดินหนา 2-3 ซม.
4. เก็บใส่ถัง

ความลึกในการเก็บตัวอย่างดิน

พืชรากตื้น (ข้าว ข้าวโพด พืชผัก พืชไร่)
เก็บความลึก 0-15 ซม. (ดินบน)

พืชรากลึก (ไม้ผล ไม้ยืนต้น ยางพารา ปาล์มน้ำมัน)
ดินบน (0-15 ซม.)
ดินล่าง (15-30 ซม.) (แแยกถุง)

ขั้นตอนที่ 4 การผสมและแบ่งดิน * หากดินเปียก ให้ผึ่งลมในร่มให้แห้งก่อน

1. คลุกเคล้า
2. กองรูปฝาชี
3. แบ่ง 4 ส่วน *เก็บ 1 ส่วน (0.5-1 กก.) ทิ้งส่วนตรงข้าม
4. เลือกเก็บ

ขั้นตอนที่ 5 การบรรจุและติดป้าย

• ใช้ถุงพลาสติกสะอาด ปิดปากถุงให้แน่น
• เขียนข้อมูลบนป้ายต้องครบถ้วน (ชื่อ เลขแปลง พืช วันที่เก็บ ดินบน/ดินล่าง)
• ซ้อนถุง 2 ชั้น หากส่งทางไปรษณีย์

ช่องทางการส่งตรวจวิเคราะห์ดิน

• สำนักงานเกษตรอำเภอ
• กรมวิชาการเกษตร
• สำนักงานพัฒนาที่ดิน

ที่มา : กรมพัฒนาที่ดิน

เรียบเรียง : สำนักงานเกษตรอำเภอวังน้ำเย็น จังหวัดสระแก้ว

ข้อมูล : 15/5/2569